Vajinada peynirimsi akıntı ve kaşıntı, mantar enfeksiyonunun işaretidir. Bu tip akıntının kıvamı beyaz renkli, topaklı görünümdedir. Genel olarak süzme peynir ve kesik süt parçacıklarına bezediği için bu ismi almıştır. Akıntıyla birlikte şiddetli kaşıntı ve yanma hissi olması mantar enfeksiyonu ihtimalini artırmaktadır. Her peynirimsi akıntı mantar enfeksiyonu demek olmasa da bu belirti mutlaka dikkate alınmalıdır.
Normal şartlarda vajinadaki faydalı bakterilerle mantar arasında bir denge bulunmaktadır. Bazı durumlarda denge bozulduğunda, mantarlar kontrolsüz biçimde çoğalabilmekte ve enfeksiyona yol açabilmektedir. Kadınlarda yaygın olarak görülen bu sorun, genital bölge nemli kaldığında, antibiyotik kullanıldığında ve sentetik iç çamaşırlar tercih edildiğinde mantar görülme sıklığı artmaktadır. Çoğu kez rahatsızlık vermediği sürece tedaviye gerek duyulmamaktadır. Kaşıntı, yanma ve ağrılı idrar olduğunda tedavi planlanmaktadır.
Tekrarlayan mantar enfeksiyonları değerlendirilirken kan şekeri düzeyi, diyabet açısından inceleme ve bağışıklık sistemini etkileyen durumlar ele alınmaktadır. Bazı hastalarda sık tekrarlayan enfeksiyonlar söz konusu olduğunda bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar ve kontrolsüz diyabet gibi durumlara rastlanabilmektedir.
Vajinada Peynirimsi Akıntının Tekrarlama Olasılığı
Vajinada peynirimsi akıntının tekrarlama olasılığı yüksektir. Özellikle altta yatan etkenler bulunup düzeltilmediğinde ya da tedavi yarıda bırakıldığında enfeksiyonun yeniden ortaya çıkması oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Özellikle nemli ortamda bu sorunun tekrar nüksetmesi söz konusudur. Sık antibiyotik kullanımında ve kan şekeri kontrolsüz olduğunda mantar enfeksiyonu defalarca nüksedebilmektedir.
Enfeksiyon geçse de koruyucu önlemleri bırakmamak, vücudun dengesini korumak oldukça önemlidir. Doktorun önerdiği süre zarfı boyunca ilaçları kullanmaya devam ederek yaşam tarzı değişikliklerini kabul etmek, mantar enfeksiyonunun tekrarının önüne geçebilmektedir. Enfeksiyon tekrarlıyorsa altta yatan başka bir sorun olup olmadığı araştırılmaktadır.
Vajinal Mantarın Sebepleri
Vajinal mantarın sebebi, Candida albicans isimli maya hücresidir. Bağışıklık problemleri, stres, hijyenik eksiklik, sabun ve içeriğinde sabun bulunan ürünler, dar giyinme ve ilaç gibi sebeplerle normalde vajinal floradaki bu maya hücresi çoğalmaktadır. Vajinadaki bakteri dengesi bozulunca vajinadaki mantar enfeksiyon görülmektedir.
Vajinal mantarın sebepleri şu şekilde değerlendirilebilmektedir:
- Stres
- Yanlış hijyen kuralları
- Bazı doğum kontrol hapları
- Antibiyotik kullanımı
- Yanlış genital temizlik
- Florayı bozan sabunların kullanılması
- Sıkı dar naylon iç çamaşırlarının kullanımı
- Havuz ve denizden sonra ıslak mayoyla kalmak
Bazı kadınlarda belirtilerin tamamı görülmeyebilmektedir. Hafif vakalarda, sadece kaşıntı ve akıntı olabilirken tekrarlayan enfeksiyonlarda daha şiddetli seyredebilmektedir. Şikayetler uzun süre devam ediyorsa ve tekrarlıyorsa kadın doğum uzmanı Çağlar Yazıcıoğlu tedavi sürecini planlamaktadır.
Teşhisi
Vajinal mantar teşhisi, doktor tarafından akıntının görülmesi ve buna göre değerlendirme yapması oldukça önemlidir. Bu nedenle regl dönemi haricinde kadın doğum masasında doktor değerlendirmesi gereklidir. Gerektiğinde kültür ve smear testi yapılmaktadır. Tanı konulurken genel yöntem, şikayetlerin doktor tarafından dinlenmesi ve jinekolojik muayenedir. Benzer belirtilere sahip diğer vajinal enfeksiyonlarla karşılaşılacağından doğru teşhis zaman açısından oldukça önemlidir.
Vajinal mantarın teşhis süreci şu şekilde değerlendirilebilir:
- Doktorun, hastanın yaşadığı semptomları dinlemesi ve kullandığı ilaçları, hijyenik alışkanlıklarını ve cinsel hayatı hakkında bilgi alması
- Spekulum yardımıyla vajina ve serviks incelenmesi ve bu yolla akıntının görünümünü, rengini, kıvamını değerlendirmesi
- Enfeksiyon tekrarlıyorsa veya klasik belirtiler haricinde bazı rahatsızlıklar söz konusuysa alınan örneklerin kültüre gönderilmesi
- Gerekli görüldüğünde benzer belirtilere sebep olabilecek parazit ya da bakteri kaynaklı enfeksiyonların olup olmadığının değerlendirilmesi
Vajinal mantarın teşhisi kolaydır. Teşhis alındığında kolayca tedavi edilmektedir. Yanlış tedavi, şikayetlerin artışına veya sık tekrarlanan enfeksiyonlara yol açabilmektedir. Hastaların kendi kendilerine ilaç kullanmayı tercih etmesi yerine Op. Dr. Çağlar Yazıcıoğlu gibi bir uzmana başvurulmalıdır. Tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan sebepler araştırılmaktadır.
Vajinada peynirimsi akıntı şikayetiyle doktora başvuran hastalarda doğru teşhisin konulması, uygun tedavinin belirlenmesi açısından oldukça önemlidir. Her ne kadar topaklı ve beyaz akıntı vajinal mantarı düşündürse bile benzer belirtilere yol açan farklı enfeksiyonlar ve jinekolojik problemler de vardır. Bu nedenle sadece belirtilere bakılarak kesin tanı koymak da mümkün değildir.
Teşhis süreci öncelikle detaylı bir hasta öyküsünün alınması önceliklidir. Hastanın daha önce benzer şikayetler yaşayıp yaşamadığı tanı açısından önemli bilgiler sağlamaktadır. Tanı esnasında vajinal Ph çoğu kez normal sınırlar içinde kalabilmektedir. Bazı bakteriyel enfeksiyonlarda Ph yükselme eğilimi vardır. Bu nedenle Ph ölçümü, mantar enfeksiyonlarının diğer vajinal enfeksiyonlardan ayırt edilmesinde etkilidir.
Mikroskobik inceleme yapılarak da vajinal akıntıdan alınan örnek laboratuvarda değerlendirilmektedir. Bu inceleme esnasında mantar hücrelerinin, maya formasyonlarının ya da mantar filamentlerinin görülmesi mümkün olmaktadır.
Tedavi Planı
Vajinal mantar enfeksiyonu, kadınlarda oldukça sık görülen ve yaşam kalitesini olumsuz şekilde etkileyebilen bir hastalıktır. Enfeksiyonun etkili şekilde tedavi edilmesi için genelde antifungal tedavi yöntemine başvurulmaktadır. Tedavi planlaması, enfeksiyonun şiddeti, yaygınlığı ve genel sağlık durumu göz önünde bulundurulup kişiye özel tedavi planlanmaktadır. Tedavinin temel amacı, enfeksiyona neden olan mantarın kontrolsüz çoğalmasını durdurup vajinal floranın doğal dengesini yeniden sağlamak olacaktır.
Tedavi planlamasında vajinal kremler, fitiller ve ağızdan alınan tabletler verilmektedir. Hafif ve orta şiddetteki enfeksiyonlarda, genelde vajinal kremler sorunu gidermektedir. Doğrudan uygulamayla, semptomlar hafiflemekte ve mantar üremesi kontrol altına alınmaktadır. Özellikle emziren anneler ya da bölgesel etki istenen durumlarda, uygun bir seçenektir. 3-7 gün arasında planlanan tedavi yöntemlerinde, vajinal fitiller verilmektedir. Fitiller vajinaya yerleştirilerek, eriyerek ilacın serbest kalmasıyla tedavi söz konusudur.
Daha şiddetli ya da tekrarlayan enfeksiyonlarda veya vajinal uygulama yapmakta zorlanıldığında ağızdan alınan antifungal tabletler tercih edilmektedir. Bu tabletler vücuda yayılarak mantarın sistematik şekilde kontrol altına alınması sağlanmaktadır. Tedavi planlamasında hem reçeteli hem reçetesiz satılan ilaçlar vardır. Doğru teşhis ve uygun tedavi için doktorun belirlediği tedavi planına uymak her zaman en sağlıklı yoldur. Vajinal mantar tedavi planı uygulanırken tedavinin yarıda kesilmemesine özen göstermek gerekir.
Partner Tedavisi
Vajinal mantar enfeksiyonunda partner tedavisi, pek çok çiftin merak ettiği konulardan biridir. Genelde erkek partnerlerde herhangi bir belirti görülmüyorsa rutin antifungal tedavisine gerek yoktur. Tekrarlayan enfeksiyon durumlarında veya partnerlerde belirtiler görülüyorsa enfeksiyonun bulaşmasını önlemek için partnerin muayene edilmesi ve gerekli görüldüğünde tedavi edilmesi önerilmektedir. Partnerlerin ikisinin de aynı anda tedaviye başlaması, çapraz bulaşmayı önleyebilmekte ve tedavi başarısını artırmaktadır.
Candida türleri yapı itibariyle cinsel temas esnasında partnere geçebilme özelliğine nadiren sahiptir. Özellikle aktif enfeksiyon varsa kişilerde mantar yükü arttığından bulaşma ihtimalinin yüksek olduğunu söylemek gerekir. Aynı zamanda erkek partnerde kaşıntı, kızarıklık ve yanma durumları söz konusuysa mantar enfeksiyonu riski göz önünde bulundurulup tedavi planı gerekebilmektedir.
Tedavi Edilmeyen Peynirimsi Vajinal Akıntı
Vajinal mantar tedavi edilmediğinde genelde kendi kendine kaybolmamaktadır. Aksine kronikleşebilmekte ve yayılabilmektedir. Tedavi edilmeyen mantar enfeksiyonlarında yaşam kalitesi düşmekte ve mantar oluşumu tekrardan alevlenmektedir. Bağışıklığı çok zayıf kişilerde tedavisiz kalan mantar enfeksiyonu, kan dolaşımına karışarak ciddi sistemik enfeksiyonlar görülmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle ufak bir mantar problemi diye geçiştirilmemeli ve mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Sağlıklı bağışıklık sistemi olan kadınlarda vajinal mantar enfeksiyonu genelde hayatı tehdit eden ya da üreme organlarına kalıcı hasar veren bir durum değildir. Belirtilerin çok rahatsız edici olması dışında ciddi komplikasyonlar görülmemektedir fakat tedavi edilmediğinde uzun süre devam edebilmektedir.